Dziś: wtorek,
17 stycznia 2017 roku.
Przegląd do nr 535 styczeń 2017 r.
Rozmaitości

Tu święta Bożego Narodzenia przypadają w środku lata, dlatego też spędza się je w niecodziennej dla nas scenerii. W ten najważniejszy dzień mieszkańcy gromadzą się na plażach, rozkładają śnieżnobiałe obrusy, na których nie brakuje świątecznych potraw.

Są tam pieczone indyki, małe ciasteczka z bakaliami o wymyślnych kształtach, owocowe puddingi i ciasto. W tym dniu plaże przypominają wielki świąteczny stół. Nie brakuje również prezentów, które można znaleźć pod choinką, w ogromnej wełnianej...

- Kolędę „Cicha noc” przetłumaczono na ponad 300 języków i dialektów.

- Pierwszą szopkę stworzył święty Franciszek z Asyżu, w 1224 roku. Miała ona wymiar czysto edukacyjny; przy jej pomocy, Franciszek wyjaśniał wiernym sedno Bożego Narodzenia.

- Jako że, zwierzęta przemawiają podobno w Wigilię ludzkim głosem dlatego dzielono się opłatkiem także z nimi.

- W Grecji Boże Narodzenie trwa 12 dni! W tym czasie Grecy spotykają się ze znajomymi i rodziną w pubach, restauracjach, a przy tym zasypują mnóstwem prezentów!

- Tradycyjne kolory świąt to zielony, czerwony i złoty. Zieleń symbolizuje życie i odrodzenie, czerwień krew Chrystusa, a złoty bogactwo i królewskie pochodzenie.

- Święta Bożego Narodzenia...

BIBLIOTEKI POLSKIE

Argentyńskim poeta Jorge Luis Borges opisywał wszechświat jako wyśnioną Bibliotekę o nieokreślonej liczbie sześciobocznych galerii, nieskończenie wielu piętrach, spiralnych schodach i wszystkich książkach świata. Namiastkę tajemniczości tej utopijnej wizji udało się zachować autorom książnicy dwóch katowickich uniwersytetów – śląskiego i ekonomicznego. Niełatwo oszacować liczbę kondygnacji ani wielkość księgozbioru ułożonego na blisko 60 km półek. Wnętrze wykonane z geometryczną precyzją daje poczucie harmonii i wyciszenia. Wyjątkowy klimat tworzą również...


Tantal
, obraz olejny autorstwa Gioacchino Assereto z ok. 1640 roku

Męki Tantala – związek frazeologiczny wywodzący się z mitologii greckiej, odwołujący się do historii lidyjskiego króla Tantala, który oszukiwał bogów i za karę nie mógł dosięgnąć owoców wiszących nad jego głową i napić się wody, w której był zanurzony po kolana. Oznacza cierpienia wynikające z ogromnego pragnienia posiadania rzeczy znajdujących się blisko i w obfitości, ale takich, które...

 „Jagiellonka” - książnica najstarszej uczelni w Polsce parokrotnie zmieniała swoją siedzibę, by jeszcze przed II wojną światową stanąć przy Alei Mickiewicza. Monumentalny i szlachetny gmach na rzucie litery "T" wykonano według szkiców Wacława Krzyżanowskiego. Czytelnię główną otoczono galeriami, klatka schodowa nabrała pałacowego charakteru, a lekkie i świetliste wnętrza pasowały do elewacji, mającej sprawiać wrażenie rzędów książek ustawionych na półkach.

Biblioteka Jagiellońska, uznawana za książnicę narodową, gromadzi swoje zbiory od XIV w., kładąc...

Kulinarne podarki z Polski

Grzybki marynowane ­ podgrzybki, maślaki, borowiki albo kozaki, niekiedy rydze ­ jako evergreen polskiej kuchni przetrwały zawirowania historyczne i zmiany ustrojowe. Nic dziwnego: są pyszne, a ponadto bazowy produkt do ich sporządzenia, czyli grzyby, jest dostępny w lasach za darmo.

Przeciętna polska domowa spiżarnia jeszcze nie tak dawno była zaopatrzona w minimum kilkanaście słoików własnoręcznie zebranych i przyrządzonych grzybów marynowanych. Kwaskowate grzyby z marynaty to smaczna zakąska do wódki i lubiany dodatek do wykwintnych zimnych mięs czy wędlin. Posiekane dodaje się do polskiej wersji sosu tatarskiego.

Jak się je przyrządza? Młode, małe grzybki trzeba najpierw ugotować,...


Wyrok Parysa (Enrique Simonet-1904 r.)

– oznacza przyczynę konfliktu, powód kłótni. W mitologii greckiej złote jabłko z napisem „dla najpiękniejszej” rzucone podczas wesela przez boginię Eris.

 Stało się ono przyczyną sporu pomiędzy Herą, Afrodytą i Ateną. Konkurs piękności z polecenia Zeusa rozstrzygnął Parys. Każda z bogiń obiecała mu zapłatę za przyznanie jabłka: Hera – bogactwo, Atena – mądrość, Afrodyta – najpiękniejszą kobietę za żonę.

Wygrała Afrodyta, która obiecała...


Miecz Damoklesa” Richard Westall (1812 r.).

Wisieć na kimś jak miecz Damoklesa

- wyrok losu, niebezpieczeństwo, zagrożenie nieubłaganie wiszące nad człowiekiem. Pochodzenie: Damokles był dworzaninem Dionizjosa starszego, tyrana Syrakuz. Damokles schlebiał swemu władcy bez umiaru nazywając go najszczęśliwszym ze śmiertelników, w końcu ten postanowił, że pokaże słudze, jak to jest być monarchą. W tym celu rozkazał Damoklesowi by zasiadł na jego miejscu, a nad głową zawiesił mu na końskim...

- Pierwszy strajk w historii USA odbył się w Jamestown w 1619 roku. Był to strajk polskich rzemieślników.

- Statystycznie ludzie, których imię zaczyna się na „A” żyją najdłużej, zaś na literę „D” najkrócej.

- Kraków powierzchniowo jest trzykrotnie większy od Paryża. Należy dodać, że w Paryżu mieszka około 2 244 000 osób, w tzw. Wielkim Paryżu ponad 10 milionów, a w całym zespole miejskim ponad 12! Gęstość zaludnienia wynosi 21 888 osób/km². Niewielka powierzchnia stolicy Francji wynika z jej podziału administracyjnego. Paryż został podzielony na 20 okręgów...

Wawrzyn z boskiego drzewkaWawrzyn z boskiego drzewka

Zbierać laury - osiągać sukcesy, zdobywać zaszczytne miejsce w zawodach. Laur (wawrzyn) lub wieniec laurowy to symbol i nagroda zwycięstwa w równej walce. Wawrzyn wręczany zwycięskim wodzom początkowo pełnił podstawową funkcję oczyszczającą - oczyszczał z brzemienia przelanej krwi, potem stał się symbolem zwycięstwa, triumfu. Wieńcem laurowym ozdabiano głowy zwycięzców na igrzyskach w Grecji i Rzymie. Z czasem stał się symbolem nie tylko zwycięstwa, ale wybitnych osiągnięć we wszelkich dziedzinach życia. W średniowieczu...

W wieku 113 lat zmarł w kapitan Józef Kowalski, ostatni uczestnik wojny polsko-bolszewickiej Był on najprawdopodobniej najstarszym mężczyzną na świecie. Poprzednim rekordzistą był Japończyk Jiroemon Kimura, który zmarł w czerwcu 2013 roku Japończyk Jiroemon Kiura przeżywszy 116 lat.

Józef Kowalski urodził się 2 lutego 1900 roku w Wicyniu na Podolu. Uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej, biorąc udział w jej najważniejszych bitwach - warszawskiej i pod Komarowem, gdzie jako ułan walczył z kawalerią Budionnego.

Po wojnie skierowano go na kurs kawaleryjski do Grudziądza. Jednak po zakończeniu szkolenia...


„Merkury, Argus i Io” ( A. Bloemaert)

Argusowe oko - czujne, baczne, podejrzliwe oko, lub spojrzenie; umiejętność dokładnego postrzegania uchybień.

Pochodzenie: Argus był stuokim potworem, znanym z tego, że zawsze czuwał, bo gdy spało jego pięćdziesięcioro oczu, drugie pięćdziesiąt bacznie obserwowało otoczenie.

Zeus miał romans z nimfą Io, co wzbudziło zazdrość Hery, więc Zeus przemienił Io w jałówkę. Hera kazała Argosowi jej pilnować, lecz Zeus się nie poddawał i wysłał najlepszego złodzieja, czyli Hermesa, aby ten wykradł...

Wiele z warzyw dziś uważanych za powszechne w przydomowych ogródkach, dawniej sadzono tylko ze względów dekoracyjnych. Przykładem mogą być pomidory, które dawniej nazywano jabłkami miłosnymi. Autor francuskich traktatów agronomicznych, Olivier de Serres ostrzegał, że pomidory nie są zdatne do jedzenia, winne raczej cieszyć oko ze względu na ciekawe formy ich liści i owoce.

W Polsce pomidory przestały być roślinami ozdobnymi dopiero w XIX wieku, używano również ich skórki jako przyprawy w kuchni. Zadomowienie się pomidorów na polskim talerzu trwało tak długo być może ze względu na to, iż przypominały one inne trujące jagody, a opisywano je jako rośliny o słabym, ale „podejrzanym” zapachu. Uważano też, iż ich spożycie sprawiało, że w...

Sposoby na lepszą pamięć


Rodzice Muz - Mnemozyna i Zeus

Pamięć szczególną troską otaczano w starożytnej Grecji. Bogini pamięci - Mnemozyna była dla Greków wyrocznią. W ciągu dziewięciu dni z miłości jej i Zeusa narodziło się dziewięć Muz - poezji miłosnej, poezji epickiej, muzyki, tańca, komedii, tragedii, hymnów, historii i astronomii.

Kult ludzkiego umysłu był w dawnej Grecji tak duży, że imię bogini posłużyło współczesnym do stworzenia określenia mnemonika, czyli zbioru technik pamięciowych. Posługiwali się nimi...

Marcowe pół żartem pół serio

Od grzechu zaczął się jej świat,
A że Pan Bóg ją stworzył, a szatan opętał,
Jest więc odtąd na wieki i grzeszna, i święta,
Zdradliwa i wierna, i dobra i zła,
I rozkosz i rozpacz, i uśmiech i łza,
I gołąb i żmija, i piołun i miód,
I anioł i demon, i upiór i cud,
I szczyt nad chmurami, i przepaść bez dna,
Początek i koniec – kobieta - to ja!

(J. Tuwim – „Ewa”)

Zasady, które ustalają kobiety

- Kobieta nigdy się nie myli.

- Jeśli kobieta się myli, to z powodu straszliwego nieporozumienia, które jest skutkiem tego co mężczyzna zrobił, powiedział, nie zrobił lub nie powiedział.

-...

Savoir-vivre

To jeden z tematów, które zawsze podgrzewają atmosferę rozmów o savoir-vivrze. Całować rękę pań czy nie całować? Podzieleni są zarówno panowie, jak i panie. Dla tych ostatnich to z jednej strony znak rozpoznawczy dżentelmena „starej szkoły”, z drugiej - wyraz patriarchalnej kultury, traktującej kobietę jako słabszą. Co z tym fantem począć?

Całowanie w dłoń ma wiele skojarzeń. Jedne sięgają kultury rycerskiej, inne - okresu feudalizmu, kiedy to poddany całował dłoń swojego pana na znak posłuszeństwa. Mężczyzna, który całuje w dłoń kobietę musi...

Zakaz postoju?

Pierwsze znaki drogowe wprowadzono w Szwajcarii w 1790 roku. Większość krajów europejskich posługuje się jednolitym systemem powszechnie zrozumiałych znaków (symboli). Różnice między poszczególnymi krajami nie są znaczne i wynikają raczej z lokalnej specyfiki (np. znak ostrzegający przed reniferami w krajach skandynawskich albo różnice wynikające z ruchu lewostronnego w W. Brytanii i Irlandii). System stosowany w USA i wielu innych krajach jest odmienny, często polegający na informacjach tekstowych, a nie na symbolach jak w Europie.

W Polsce znaki drogowe pojawiły się w 1908 r. (5 rodzajów). Prawidłowa jazda była jednak...

Ziemia w środku wszechświata


Zegar słoneczny z elewacji ogrodowej pałacu w Wilanowie

Jednym z najpopularniejszych kalendarzy w XVIII w. był „Kalendarz polski i ruski” wydawany od 1725 r. przez Stanisława Duńczewskiego, absolwenta Uniwersytetu Krakowskiego, astrologa i astronoma, profesora Akademii Zamojskiej. W kalendarzach Duńczewskiego znajdowały się popularne w dobie saskiej sądy na temat astronomii. Z ich lektury można było dowiedzieć się między innymi, że ziemia  znajduje się w samym środku wszechświata, Księżyc zaś posiada „miąższość częściowo jak stal...

Moda polska

Przechodziły różne koleje losu: raz były bardziej popularne, raz mniej. Największe triumfy święciły w latach 20-tych i 30-tych ubiegłego wieku. W Polsce ostania fala zainteresowania nimi miała miejsce w latach 90-tych. Obecnie ta fala powraca: w Polsce dość ospale, natomiast a w Europie zachodniej z dużą mocą i to od kilku już lat. 

Od kilku lat prawdziwą furorę w Europie zachodniej robią nie tyle dwurzędowe garnitury, co marynarki casualowe. W jasnych kolorach, jednolite lub w wyraziste prążki lub kraty, uszyte z nieformalnych materiałów takich jak bawełna lub len, wyglądają odlotowo połączone z...

Królewskie harce


Gustaw I Waza - strzegł swojego skarbu jak smok

Dziadek polskiego króla Zygmunta III, Gustaw Waza (1496-1560), miał barwne życie. Żenił się trzy razy, dochował się gromadki dzieci, dokopał Duńczykom i zrobił ze Szwecji porządną monarchię, z porządną armią, porządną pozycją i… porządnym skarbcem. A no właśnie… skarbiec.

Złoto jakie jest – każdy widzi, podobnie rzecz się ma z innymi kruszcami. Oprócz funkcji estetycznych (np. ślicznych naszyjniczków na ślicznych szyjkach) i...

Kompot z suszu

To wigilijne danie jest znakomitym antidotum na przejedzenie. Reguluje bowiem trawienie i pracę jelit. powinien być jednak ciepły.

Ruch

Już kilka minut spaceru przyniesie odczuwalną poprawę i da ulgę przeciążonemu żołądkowi.

Filiżanka gorącej herbaty

Stary, skuteczny babciny sposób. Gorąca herbata (może być czarna lub zielona) rozgrzewa, pobudza wydzielanie soków żołądkowych oraz wspomaga trawienie...

Uzależnienia

- Gdy nie mamy pod ręką telefonu komórkowego, stajemy się tak zaniepokojeni, że gorzej wypadamy w testach poznawczych – twierdzą naukowcy.

Telefony komórkowe stały się w ostatnich latach niezbędnym elementem naszego życia. Jesteśmy tak bardzo przywiązani do tych urządzeń, że bez nich czujemy się nieswojo i nie potrafimy należycie skoncentrować się na wykonaniu najprostszych zadań. Dowodzą tego badania amerykańskich naukowców z Uniwersytetów Missouri, Oklahomy i Indiany.

Badacze wykazali, że chwilowe rozstanie ze smartfonem niekorzystnie wpływa na wyniki uzyskiwane w teście poznawczym. Osoby badane, które nie mogą sięgnąć po telefon w trakcie rozwiązywania zadania znajdują mniej słów w komputerowej wykreślance niż w momencie, gdy telefon znajduje się...

1 STYCZNIA  jako pierwszy dzień roku uznano dopiero w 45 roku p.n.e kiedy Juliusz Cezar wprowadził kalendarz juliański. Wcześniej Nowy Rok był celebrowany przez Rzymian 1 marca.

Łacińska nazwa miesiąca stycznia (Ianuarius) pochodzi od imienia staroitalskiego bóstwa – Janusa. Był on bogiem wszelkich początków i końców. Przedstawiano go z dwiema głowami: jedna spogląda na stary rok (w przeszłość), a druga na nowy (przyszłość). Wiele języków przejęło od Janusa nazwę miesiąca styczeń np. angielski (January).

Sylwester  - w polskiej tradycji nazwa wywodzi się prawdopodobnie od imienia papieża Sylwestra I.  Pierwszy raz święto uroczyście było obchodzone w roku 999 kiedy  lud rzymski hucznie świętował...

Przydomek saksońskiego króla budzi wiele kontrowersji. Wielu historyków nie może dojść do porozumienia, dlaczego nazywamy Augusta II „Mocnym”. Jednym z wytłumaczeń jest rzekomy fakt, iż władca był niewiarygodnie silny. Podczas licznych uczt miał się popisywać przed zgromadzonymi zgniataniem cynowych talerzy czy nawet nadgryzaniem pucharów. Ponadto szacuje się, że król August był ojcem około 300 dzieci.

Jak już dzisiaj wiemy, większość tych historii możemy schować głęboko do szuflady. Podkowy były robione ze specjalnego kruszcu, a historie o zjadaniu pucharów wymyślali jego...

Dziennik Kijowski