Dziś: wtorek,
27 lutego 2024 roku.
Pismo społeczne, ekonomiczne i literackie
Edukacja
Mowa grunt myśli naszej

 & Idzie luty...podkuj buty albo:– obuj dobre buty, albo: Na luty wdziej dobre buty, albo: Spyta cię luty, czy masz dobre buty – to przysłowie ma kilka wersji, ale jedno znaczenie: przygotuj się, będzie ostra zima, mrozu i lodu nie zabraknie (ciepłe buty – rzecz naprawdę cenna w dawnych czasach – uchronią cię przed odmrożeniami, a w podkutych butach, tj. podbitych specjalnymi blaszkami, nie poślizgniesz się na oblodzonej drodze). Luty uchodził za najmroźniejszy miesiąc w roku, stąd jego nazwa: luty to dawny przymiotnik o znaczeniu ‘srogi, mroźny, ostry’. Kiedyś mówiło się nie tylko o lutej zimie i lutych mrozach, ale także o lutym zwierzu czy lutym rycerzu („Nie czyńże tego, luty rycerzu, lepiej od razu mnie zetnij!” – pisał Sienkiewicz).

& Jak nas zapewnia polska pisarka, Zofia Kossak, w przepięknej książce „Rok...

 

Liczba słów w języku polskim

Dokładne określenie, liczby słów w języku polskim, jest niemożliwe. Jak wspomnieliśmy, językoznawcy podjęli jednak kilka prób jej oszacowania. Punktem wyjścia niech będzie Wielki słownik ortograficzny PWN, liczący około 140 tysięcy haseł. Odejmijmy ok. 10 tysięcy nazw własnych, co wskazywałoby, że liczba słów w języku polskim wynosi 130 tysięcy, ale czy można rzeczywiście przyjąć, że polski ma 130 tysięcy słów?

Słowa potoczne

Niestety, jak to często bywa, liczba ze słownika a liczba rzeczywista, to zupełnie co innego. Jak zauważa Jan Grzenia w Poradni PWN, słownik nie uwzględnia słów potocznych, specjalistycznych czy branżowych, dlatego dodanie ich znacznie powiększy wspomnianą liczbę. Rada Języka Polskiego podkreśla, że liczba ta zależna jest też od...

 
Nagroda Polonikum-2023


Nagrodę otrzymała Nelia Podlewska, kierownik Katedry Filologii Słowiańskiej Chmielnickiego Uniwersytetu Narodowego z rąk prorektora Uniwersytetu Warszawskiego, dziekana Wydziału Filologii Polskiej i dyrektora Centrum Polonikum UW

W dniu 20 listopada 2023 roku na Uniwersytecie Warszawskim odbyła się uroczystość z okazji wręczenia międzynarodowych nagród „Polonikum-2023”! Międzynarodowa nagroda Polonikum-2023 została przyznana Wydziałowi Filologii Słowiańskiej Chmielnickiego Uniwersytetu Narodowego. Nagroda ta przyznawana jest przez Ośrodek Języka i Kultury Polskiej dla Cudzoziemców „Polonikum” Uniwersytetu Warszawskiego (Polska) zagranicznym badaczom za wybitne osiągnięcia w...

 
UWAGA

Fundacja Wolność i Demokracja na mocy decyzji Ministerstwa Edukacji i Nauki ma prawo do przeprowadzania państwowych egzaminów certyfikatowych z języka polskiego jako obcego na poziomach: B1, B2, C1– dla grupy dostosowanej do potrzeb osób dorosłych. 

Certyfikat otrzymany po zdaniu egzaminu jest dokumentem państwowym, potwierdzającym znajomość języka polskiego jako obcego na poszczególnym poziomie zaawansowania.

Dokument ten często jest niezbędny dla tych, którzy m.in.: planują otrzymać polskie obywatelstwo, chcieliby otrzymać kartę rezydenta UE, lub zamierzają ubiegać się o pracę w Polsce.

Państwowy egzamin certyfikacyjny z języka polskiego jako obcego odbywa się tylko kilka razy w roku. W 2023 roku Fundacja Wolność i Demokracja organizuje państwowy egzamin certyfikatowy w Warszawie na poziomie B1 w terminach:

18-19 listopada 2023 r. (sobota –...

 
Ranking światowy

Analitycy biorą pod uwagę m.in. prestiż uczelni i ich obecność w międzynarodowych rankingach, liczbę i różnorodność studentów, lokalny rynek pracy, koszty utrzymania, bezpieczeństwo czy atrakcyjność miasta

Bazują także na opiniach studiujących w nich zagranicznych studentów. Analizują, jaki procent z nich zostaje w mieście po dyplomie.  

Liderem od lat pozostaje Londyn. To jedyne miasto ocenione na maksymalną liczbę stu punktów. Angielska stolica utrzymuje się na pierwszym miejscu piąty rok z rzędu. Wygrywa tym, że ma topowe uczelnie, jak Imperial College czy King’s College, dużą otwartość na międzynarodowych studentów i świetne perspektywy na karierę.

Na pudle są też azjatyckie miasta - drugie i trzecie miejsce to odpowiednio Tokio i Seul. Co ciekawe, japońskie miasto awansowało o pięć pozycji, głównie dzięki jeszcze lepszym notom uczelni oraz aktywności...

 
Porady językowe


Prof. Jan Miodek

Prof. Jan Miodek: Bardzo dobrze, że tak jest. To wszystko się wywodzi od straży. Przy okazji możemy sobie powiedzieć, że oba te słowa są bohemizmami, czyli wyrazami, które ostatecznie ukształtował język czeski, bo bohemia po łacinie to tyle co Czechy. To była na początku stroża i dlatego mamy stróża do dziś, ale jest strażak i strażnik - w tych formach ostateczna konstrukcja ma kształt czeski. A dlaczego jest strażak i strażnik? Tutaj wykorzystano przyrostek -ak i -nik żeby właśnie zróżnicować tego, który w ogóle chroni coś tam - strażnika, od tego strażnika, który nas chroni przed pożarem -...

 
Słowa, słowa, słowa!

Czy można jasno określić ile słów znamy? A ilu używamy w codziennym życiu? Choć to liczby trudne do oszacowania, istnieją dane, które możemy pokrótce omówić.

Dokładne określenie, liczby słów w języku polskim, jest niemożliwe. Jak wspomnieliśmy, językoznawcy podjęli jednak kilka prób jej oszacowania. Punktem wyjścia niech będzie Wielki słownik ortograficzny PWN, liczący około 140 tysięcy haseł. Odejmijmy ok. 10 tysięcy nazw własnych, co wskazywałoby, że liczba słów w języku polskim wynosi 130 tysięcy, ale czy można rzeczywiście przyjąć, że polski ma 130 tysięcy słów?

Słowa potoczne

 
Edukacja


Ewa Petrykiewicz, dyrektorka Liceum Polonijnego – Kolegium św. Stanisława Kostki w Warszawie, oraz Jacek Olbrycht – dyrektor ds. projektów Fundacji Dla Polonii

Przyjeżdżają do nas ze Wschodu uczniowie zdolni i utalentowani. Nie korzystają z żadnych zasiłków, tylko uczą się i pracują – mówi Ewa Petrykiewicz, dyrektorka Liceum Polonijnego – Kolegium św. Stanisława Kostki w Warszawie. A Jacek Olbrycht, dyrektor ds. projektów Fundacji dla Polonii, dodaje: Jesteśmy...

 
Ciekawostki językowe

Chociaż wołowina to ‘mięso wołowe’, wieprzowina – ‘mięso wieprzowe’, jagnięcina – ‘mięso jagnięce’, a gęsina – ‘mięso gęsie’, to jednak SŁONINA wcale nie oznacza mięsa słoniowego, a więc mięsa słonia czy ze słonia. SŁONINA w ogóle nie ma nic wspólnego ze słoniem. To dlaczego jest SŁONINĄ?

SŁONINA – tak jak wołowina czy gęsina – również pochodzi od przymiotnika, tyle że nie od przymiotnika SŁONIOWY (wtedy byłaby „słoniowiną”), ale od przymiotnika SŁONY. SŁONINA to pierwotnie ‘to, co jest słone’.

Sól to jeden z pierwszych środków do konserwowania żywności, używanych przez człowieka. Natarty solą tłuszcz zwierzęcy całkiem dobrze się przechowuje, więc SŁONINA – pas cennego wieprzowego tłuszczu – który można było wykorzystać na rozmaite sposoby (okrasić kaszę,...

 
Dla tych, co w kraju!

Nie mogę się powstrzymać od podzielenia się informacją o wspaniałym miejscu do nauki języka polskiego w Warszawie. W styczniu wypełniłam formularz zgłoszeniowy do fundacji Cup of Polish, która jest organizacją edukacyjną i działa na rzecz rozpowszechniania języka polskiego jako obcego i kultury polskiej dla obcokrajowców.

Organizacja ta pomaga obcokrajowcom w nauce języka polskiego i głębszym poznaniu polskiej kultury. Fundacja ta została założona przez Dagmarę Sobiecką, która jest również nauczycielką języka polskiego. Podczas studiów na Filologii Polskiej na Uniwersytecie Warszawskim nauczycielka francuskiego poprosiła Dagmarę o poprowadzenie kilku lekcji po polsku.  I to stało się impulsem dla Dagmary do nauczania cudzoziemców języka polskiego.

Fundację realizuje następujące projekty: „Szansa w Polsce 2022-2023”, „Kursy dla osób z Ukrainy 2022”,...

 
Błędy językowe

Język polski uważany jest za jeden z najtrudniejszych języków na świecie. Jak się okazuje, nierzadko nawet dla jego rodzimych użytkowników. Podczas, gdy pisownię tzw. „wyrazów trudnych” (np. rzeżucha czy zasuwka) mamy wpajaną już od dziecka lub przynajmniej jesteśmy przy nich na tyle czujni, że ich pisownię sprawdzamy w słowniku ortograficznym, to czujność tę zazwyczaj tracimy przy słowach pozornie banalnych. Pilnując, by nie pomylić „komponentu” z „kompozytem” oraz „impotencji” z „indolencją”, wpadki zaliczamy na słowach tak prostych jak „wziąć”, włączać” czy „kupować”. Oto subiektywna „lista przebojów”, złożona z błędów językowych...

 

Rozmowa z profesorem Janem Miodkiem, patronem honorowym akcji “W naszym domu mówimy po polsku!”.

- Panie Profesorze, czy Polak XXI wieku mówi w dwóch lub trzech językach?

- Doczekaliśmy czasów, w których nauka języków obcych jest typową inwestycją intelektualną. Najmłodsze polskie generacje coraz powszechniej mówią 2-3 językami.

- Czy należy uczyć języka polskiego dzieci urodzone w polskich rodzinach poza Polską?

- Naprawdę warto uczyć dzieci polskiego. To niepowtarzalna okazja, by znały one perfect jeszcze jeden jakiś język, a nauka ta niczym dzieciom nie grozi, bo po angielsku one i tak będą mówić najlepiej w rodzinie.

- A jeżeli dziecko mówi do rodzica, że nie potrzebuje żadnego polskiego. Co powinien mu odpowiedzieć?

- Poza czynnikami...

 
Język grunt myśli naszej

A to ci HECA...

O tym, że idealizowanie przeszłości nie zawsze znajduje oparcie w samej przeszłości, może świadczyć językowa historia słowa HECA.

Trzy wieki temu ku uciesze gawiedzi w obwoźnych cyrkach urządzano pokazy szczucia psami. Od niemieckiego słowa Hetze ‘szczucie, nagonka’ nazywano takie pokazy HECAMI. Widowiska, które dziś uznalibyśmy za okrutne i barbarzyńskie, w tamtych czasach cieszyły się sporą popularnością i musiały być oceniane jako zabawne, skoro określenie HECA dość szybko rozszerzyło swoje znaczenie na wszelkie zabawne widowiska cyrkowe.

Z czasem HECAMI zaczęto nazywać dowolne zdarzenia zabawne dla oglądających (a niekoniecznie przyjemne dla uczestników), a więc wszelkie awantury, skandale, zwłaszcza związane z czyjąś kompromitacją.

Współcześnie HECA to już tylko ‘zabawne zdarzenie, niezwykła historia’ –...

 
Język - grunt myśli naszej

RZUCIĆ OKIEM … ?

nie znaczy to oczywiście, że jest to propozycja wyjęcia z oczodołu gałki ocznej i rzucenia jej w określonym kierunku, a zwrot ten znaczy: spojrzeć przelotnie, przez krótką chwilę, aby coś sprawdzić lub pobieżnie się z czymś zaznajomić.

Jest to przykład użycia frazeologizmu, a większość związków frazeologicznych ma charakter przenośny, stąd też mówiąc, że rzucamy na coś okiem, z pewnością nie samookaleczamy się, zaś oznajmiając, że pocałowaliśmy klamkę, wcale nie mamy na myśli złożenia na niej namiętnego pocałunku. Związki frazeologiczne mogą dużo wyrazić, potrafią być zabawne, a w dodatku ich pochodzenie w wielu wypadkach jest przeciekawe i jest to zaiste interesujące zagadnienie językowe. Oto kilka z takich „powiedzonek”.

AUSTRIACKIE GADANIE – mówienie bez głębszego sensu,...

 

Stanisław August Poniatowski – ostatni król Polski panował w czasach rozkwitu polskiego oświecenia – epoki rozumu, klasycyzmu, sentymentalizmu i rokoko. Próbował wprowadzić wiele zmian, aby wzmocnić pogrążoną w upadku Rzeczpospolitą: przeprowadził reformę armii, powołał Komisję Menniczą, przyczynił się do założenia Szkoły Rycerskiej, wpłynął na gospodarczą stabilność polskich miast, był głównym autorem Konstytucji 3 maja. Jednak przede wszystkim zasłynął, jako mecenas kultury i zapisał się też na kartach historii w charakterze organizatora obiadów czwartkowych.

Kto uczestniczył i na czym polegały te słynne cotygodniowe OBIADY CZWARTKOWE - spotkania literacko-naukowe, organizowane...

 
Передплатити „Dziennik Kijowski” можна протягом року в усіх відділеннях зв’язку України